CSR उपक्रमांमुळे 'विकसित महाराष्ट्र' ध्येयाला बळ

मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्याकडून उद्योगांच्या CSR उपक्रमांचे कौतुक

राज्य शासनाच्या सर्वसमावेशक विकास धोरणाला उद्योगांच्या सामाजिक उत्तरदायित्वाची (CSR) प्रभावी साथ मिळत असल्याचे समाधान मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केले. शासन आणि उद्योग क्षेत्राच्या भागीदारीतून ग्रामीण भागाचा सर्वांगीण विकास साधला जात असून, यामुळे 'विकसित महाराष्ट्र २०४७' या राज्याच्या महत्त्वाकांक्षी ध्येयाला बळ मिळेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले की, राज्य शासनाच्या लोककल्याणकारी योजनांना पूरक ठरणारे उद्योगांचे सामाजिक उत्तरदायित्व उपक्रम ग्रामीण नागरिकांच्या जीवनमानात सकारात्मक बदल घडवत आहेत. आरोग्य, पोषण, जलसुरक्षा, पर्यावरण संवर्धन, क्रीडा आणि शालेय पायाभूत सुविधा यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये सातत्याने केले जाणारे काम समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मोंडेलेज इंडियाच्या 'शुभ आरंभ' या उपक्रमांतर्गत गेल्या १३ वर्षांपासून पुणे जिल्ह्यातील मावळ आणि खेड तालुक्यातील ६० गावांमध्ये स्थानिक गरजांनुसार विविध उपक्रम राबवले जात आहेत, ज्यामुळे हजारो कुटुंबांच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडून आला आहे.

आरोग्य सुविधांचे बळकटीकरण; लाखो नागरिकांना लाभ

आरोग्य क्षेत्रात 'आयुष्मान भारत' अभियानाशी सुसंगत पद्धतीने ५० हेल्थ अँड वेलनेस सेंटर्सचे आधुनिकीकरण आणि सक्षमीकरण करण्यात आले आहे, ज्याचा सुमारे 3.2 लाख नागरिकांना थेट फायदा झाला आहे. 'ॲनिमिया मुक्त भारत' अभियानाअंतर्गत, महिला आणि किशोरवयीन मुलींमध्ये रक्तक्षय ओळखण्यासाठी विशेष तपासणी मोहीम राबवण्यात आली. या मोहिमेद्वारे सुमारे ५ हजार उच्च जोखमीच्या गर्भवती महिलांची ओळख पटवून त्यांना विशेष उपचारांसाठी संदर्भित करण्यात आले, तर एक हजारांहून अधिक पाच वर्षांखालील बालकांना प्रगत उपचारांसाठी पाठवण्यात आले.

याशिवाय, 226 आरोग्य कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देऊन नवजात बालकांची घरपोच आरोग्य तपासणी, उच्च जोखमीच्या रुग्णांची ओळख आणि प्राथमिक आरोग्य सेवा अधिक प्रभावी करण्यात आली. आरोग्य जनजागृतीसाठी विविध विशेष आरोग्य शिबिरे तसेच जागतिक आरोग्य, क्षयरोग, मातृत्व आणि योग दिन साजरा करण्यात आले. यामुळे ग्रामीण भागातील आरोग्य सेवांचे बळकटीकरण झाले असून, तेथील नागरिकांना दर्जेदार आरोग्य सुविधा उपलब्ध होत आहेत.

ग्रामीण क्रीडा विकासाला नवी दिशा

'खेलो इंडिया' अभियानाशी सुसंगत 'शुभ आरंभ स्पोर्ट्स फॉर एक्सलन्स' या उपक्रमातून ग्रामीण विद्यार्थ्यांमध्ये क्रीडा संस्कृती रुजविण्याचे कार्य सुरू आहे. फुटबॉल आणि कबड्डीसारख्या खेळांमध्ये विद्यार्थ्यांना नियमित प्रशिक्षण देण्यासाठी प्रशिक्षक, जीवनकौशल्य प्रशिक्षक आणि स्वयंसेवकांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. यामुळे खेळाडूंना योग्य मार्गदर्शन मिळत असून, त्यांची खेळातील प्रगती साधली जात आहे.

गेल्या दशकात सुमारे 9 हजार विद्यार्थ्यांना विविध क्रीडा प्रशिक्षणाचा लाभ मिळाला आहे, ज्यामध्ये मुलींचा सहभाग जवळपास 50% आहे. परिसरात 10 क्रीडांगणे विकसित करण्यात आली असून, शालेय स्तरापासून राष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धांसाठी विद्यार्थ्यांना सक्षम करण्याचे कार्य अविरत सुरू आहे. क्रीडांगणांच्या विकासामुळे स्थानिक खेळाडूंना सरावासाठी चांगली जागा मिळाली आहे.

शाळांमध्ये पायाभूत सुविधा आणि हरित ऊर्जा उपक्रम

ग्रामीण भागातील शाळांमध्ये सुरक्षित पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता, स्वच्छता आणि सुरक्षित वातावरण निर्माण करण्यासाठी व्यापक पायाभूत सुविधा उभारण्यात आल्या आहेत. 27 आरओ पाणी शुद्धीकरण यंत्रणा, 12 स्वच्छतागृहे, अनेक शाळांमध्ये संरक्षक भिंती, पेव्हिंग ब्लॉक आणि इतर आवश्यक सुविधा उभारण्यात आल्या आहेत. या सुविधांमुळे विद्यार्थ्यांना चांगल्या वातावरणात शिक्षण घेण्याची संधी मिळत आहे.

हरित ऊर्जेला चालना देण्यासाठी 60 किलोवॅट क्षमतेचा सौरऊर्जा प्रकल्प उभारण्यात आला आहे, ज्यामुळे ग्रामपंचायतीच्या वीज खर्चात दरवर्षी मोठी बचत होत आहे. तसेच, विविध वाड्यांमध्ये सौर पथदिवे बसविण्यात आल्याने नागरिकांच्या सुरक्षिततेतही वाढ झाली आहे. हा उपक्रम पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही अत्यंत महत्त्वाचा ठरत आहे.

जलसंधारणातून शेतीला दिलासा

जलसंधारण क्षेत्रात सहा जलसाठा संरचनांची निर्मिती आणि दुरुस्ती करण्यात आली आहे, ज्यामुळे 2,000 लाख लिटर अतिरिक्त पाणी साठवण क्षमता निर्माण झाली आहे. याचा लाभ 300 एकरांहून अधिक शेती क्षेत्राला आणि 500 पेक्षा अधिक शेतकऱ्यांना झाला आहे. या योजनांमुळे पाण्याची उपलब्धता वाढली असून, शेतीला मोठा दिलासा मिळाला आहे.

याशिवाय, पुढील दोन वर्षांत 20 हून अधिक नवीन जलसंधारण प्रकल्प उभारण्याचे नियोजन आहे, ज्यामुळे सुमारे 2,500 लाख लिटर भूजल पुनर्भरण क्षमता निर्माण होण्याचे उद्दिष्ट आहे. यामध्ये शेततळी, बंधारे, बोअरवेल रिचार्ज आणि पर्जन्यजल संधारणासारख्या उपाययोजनांचा समावेश असेल. या उपायांमुळे भूजल पातळीत वाढ होण्यास मदत होईल.

पोषण शिक्षणातून निरोगी पिढी घडविण्याचा प्रयत्न

शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये सकस आहार आणि आरोग्यदायी जीवनशैलीची सवय रुजवण्यासाठी पुणे, सिंधुदुर्ग आणि मुंबई जिल्ह्यातील 235 शाळांमध्ये पोषण शिक्षण कार्यक्रम राबवण्यात आला आहे. या माध्यमातून सुमारे 60 हजार विद्यार्थ्यांपर्यंत सुरक्षित आणि सकस आहाराचा संदेश पोहोचवण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांना पौष्टिक आहाराचे महत्त्व पटवून दिले जात आहे.

470 शिक्षकांना 'हेल्थ अँड वेलनेस अॅम्बेसेडर' म्हणून प्रशिक्षित करण्यात आले असून, सर्व शाळांमध्ये 'सेहत क्लब' स्थापन करण्यात आले आहेत. अन्न सुरक्षा, स्वच्छता आणि पोषणविषयक जनजागृतीसाठी पालक, शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांचा सक्रिय सहभाग सुनिश्चित करण्यात आला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांच्या आरोग्यात सुधारणा होण्यास मदत मिळेल.

पुढील दोन वर्षांसाठी व्यापक कृती आराखडा

या उपक्रमाचा पुढील टप्पा अधिक व्यापक स्वरूपात राबवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. यामध्ये आरोग्य सेवा अधिक सक्षम करणे, हेल्थ अँड वेलनेस सेंटर्सची गुणवत्ता वाढवणे, विशेष आरोग्य शिबिरांचे आयोजन करणे, ग्रामीण क्रीडा विकासासाठी प्रगत प्रशिक्षण देणे, तसेच जलसंधारण आणि भूजल पुनर्भरणाच्या नवीन प्रकल्पांची अंमलबजावणी यावर विशेष भर दिला जाईल. हा आराखडा राज्याच्या शाश्वत विकासासाठी महत्त्वाचा ठरेल.

शासनाच्या विविध योजनांशी प्रभावी समन्वय साधून ग्रामीण भागातील नागरिकांच्या आरोग्य, शिक्षण, जलसुरक्षा आणि जीवनमानात शाश्वत सुधारणा घडवून आणण्याच्या दृष्टीने 'शुभ आरंभ' हा उपक्रम राज्यासाठी एक आदर्श उदाहरण ठरत असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी अधोरेखित केले. उद्योगांचे CSR योगदान राज्याच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.